نگاهی گذرا به روند تاریخی توسعه ماکو

به گزارش پایگاه خبری خبر ماکو،

نگاهی گذرا به روند تاریخی توسعه ماکو

از سردار تا مهندس     

نویسنده : میر نظیر موسوی

در مباحث مرتبط با توسعه برخی معتقد هستند که توسعه سیاسی – اجتماعی – فرهنگی ، ابتدا باید تحقق پیدا کند و توسعه اقتصادی در مرحله بعدی و برخی بر عکس. برای نمونه چنین استدلال می شود که توسعه یافتگی در اکثر کشورهای اروپایی از توسعه اقتصادی شروع شده و سپس پا به مرحله سیاسی گذارده است. بر این اساس ابتدا نهادهای اقتصادی شکل گرفته و سپس نهادهایی چون مجلس و احزاب و نهادهای مشارکت قانونی سر برآورده اند. از سوی دیگر عده ای معتقدند که در جامعه ای که فساد و سرکوب سیاسی وجود داشته باشد توسعه اقتصادی رخ نخواهد داد.

در این باره نظرات متفاوتی وجود دارد. برخی معتقدند که توسعه یافتگی به طور ریشه ای تابع فرهنگ است. منظور این نیست که متغیرهای اقتصادی را کم اهمیت جلوه دهیم، بلکه در مقام نظریه پردازی و مشکل یابی و طراحی و اولویت بندی هستیم و در این چارچوب تربیت انسان های یک جامعه را بااهمیت ترین مسئله توسعه یافتگی می دانیم و اگر قرار باشد که انسان های یک جامعه حرکت کنند و از وضع موجود به وضع مطلوب حرکت کنند و روح آن ها، معنویت آن ها و ذهن و استعدادهای آن ها توسعه و شکوفایی پیدا کند، بالاترین مسؤولیت را در این آموزش و تربیت، نخبگان و هیأت حاکمه یک جامعه دارند.

نظری هم وجود دارد که توسعه سیاسی به معنای خاص کلمه را مقدم بر توسعه اقتصادی می دانند و می گویند اگر توسعه سیاسی که یکی از ارکان آن حاکمیت قانون است وجود داشته باشد و به تبع آن جامعه مدنی ضابطه مندی به وجود بیاید می تواند امنیت بیشتری را در اقتصاد ایجاد کند که این در بعد داخلی است و در بعد خارجی نیز امکان سرمایه گذاری کشورهای خارجی را نیز مطرح می کند .

تاریخ جمهوری اسلامی ایران نیز بیانگر این سوال اساسی بالا ست و گاهی توسعه اقتصادی مقدم بوده و گاهی توسعه سیاسی – اجتماعی – فرهنگی . به تبعیت از این امر ، مناطق و مسولین مناطق نیز در تقدم هر کدام در نوسان بوده اند .

نگاهی به تاریخ توسعه ماکو در متن چاپ شده چند شماره قبل نشریه آوای آزاد به قلم اینجانب تحت عنوان ” نگاهی گذرا به روند تاریخی توسعه ماکو ؛ از سردار تا سردار ” نشان می دهد که این بحث به نوعی جریان دارد که در ادامه به تفصیل بیان می شود .

در متن قبلی بیان شد که سردار اقبال السلطنه به عنوان آخرین بازمانده از دوران سنتی گام هایی در جهت توسعه ماکو برداشت که با سپری شدن عصر وی و پس از طی دوران طولانی و با ورود سردار جعفرزاده ، این روند با شیوه و متدد جدیدی شتاب بیشتری گرفت . سردار اقبال السلطنه در پی خودمختاری محلی بود که به شیوه سنتی گام هایی در توسعه ماکو برداشت و با توجه به دوره وی ، توسعه سیاسی محلی از اعراب نداشت . سردار جعفر زاده با نمایندگی مجلس ، با تصویب منطقه آزاد ماکو ، توسعه تجاری ، اقتصادی و توریستی ماکو را رقم زد که بعد از انقلاب تنها تجارت محور توسعه ماکو شده بود .

در انتخابات مجلس دوره هفتم سلیمان جعفرزاده در تاریخ ۲۴ اسفند ماه ۱۳۸۲ با کسب ۲۸٫۸۲ درصد آراء و کسب ۲۷٫۵۶۱ رای از مجموع ۹۵٫۶۲۴ رای در مرحله اول انتخابات به نمایندگی از مردم ماکو و چالدران از توابع استان آذربایجان غربی وارد هفتمین دوره مجلس شورای اسلامی شد. در مجلس هشتم نیز سلیمان جعفرزاده در سال ۱۳۸۶ کاندید انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی شد و در ۱ اسفند ماه همان سال در مرحله اول، با کسب ۲۹٫۵۷۰ رای از مجموع ۱۰۰٫۸۱۷ رای به عنوان نماینده مردم ماکو، چالدران، پلدشت وشوط برای دومین بار به مجلس راه یافت. در این دوره ۲۵ طرح و لایحه توسط وی به امضا رسید که برخی از آنها عبارتند از:- طرح الزام تهیه پیوست فرهنگی و اجرای آن در طرح های مهم کشور- طرح تأسیس سازمان نظام مددکاری اجتماعی جمهوری اسلامی ایران- طرح عقد قرارداد مستقیم با نیروهای خدماتی توسط دستگاه های اجرایی و حذف شرکت های پیمانکار- طرح بیمه بیکاری و حمایت از بیکاران متقاضی کار- طرح تامین وسایل کمک توانبخشی مورد نیاز جانبازان و معلولین- طرح شناسایی مصدومین شیمیایی در مناطق بمباران شده- طرح الزام دولت به تجدیدنظر در روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای حامی تروریسم- و …

ایشان به عنوان رییس کمسیون اجتماعی مجلس معتقد به تقدم توسعه اجتماعی بودند و آنرا مقدم بر سایر مولفه های توسعه می دانستند . ولی در مقام عمل توجه بیشتر ایشان در سطح منطقه ، توسعه اقتصادی بود که مهمترین دستاورد ایشان تصویب منطقه آزاد تجاری ماکو بود . حاج سلیمان جعفرزاده به عنوان جوان ترین فرمانده دوران جنگ ، بعد از نمایندگی در نخستین اقدام ، موسسه قرض الحسنه جوانان را در ماکو تاسیس نمودند و به عنوان نماینده سعی وافری در جلب سرمایه گذار برای ماکو داشتند . مسافرت به کشورهای امارات ، ترکیه ، هند و اسپانیا در راستای جلب سرمایه گذار را می توان در این امتداد دانست . جلب سرمایه گذاران کشور نیز از جمله خواسته های ایشان بودند که می توانست در زمان تاسیس و استقرار منطقه آزاد نتایج خوبی داشته باشد که با توجه به اتمام دوران نمایندگی ایشان ناتمام ماندند ، ولی منطقه آزاد به عنوان مهمترین ثمره دوران نمایندگی ایشان ، ماندگارترین اقدام ایشان می باشد و توسعه اقتصادی مهمترین ملازم این اقدام می تواند باشد . ولی در خصوص  توسعه فرهنگی و اجتماعی و سیاسی منطقه اقدامات بیشتری لازم است .

حال منطقه آزاد ماکو موتور محرکه نیرومندی برای توسعه شده است و در این امر باید تمام شاخص های توسعه لحاظ شود . منطقه آزاد تجاری- صنعتی ماکو شامل ماکو ، بازرگان ، شوط و پلدشت درحدود ۵۰۰۰۰۰ هکتار وسعت دارد. این منطقه از موقعیت استثنایی در حمل و نقل و ترانزیت کالا بواسطه اتصال به بازارهای اروپا و آسیای میانه برخوردار است. این منطقه از شمال به جمهوری ترکیه ، از شرق با مرز آبی ارس به جمهوری خود مختار نخجوان  محدود است که این موقعیت ، منطقه را  بعنوان شاهراه ارتباطی ترانزیت کالاهای کشور های آسیای میانه و اروپا بعنوان مهمترین شاخص تجارت جهانی مطرح نموده است. منطقه آزاد ماکو در فرهنگ سرامیکی ماوراء قفقاز (۲۹۰۰-۳۲۵۰ ق.م) و در مواریث مادی و فرهنگی امپراتوری اورارتور نه فقط با جمهوری های آذربایجان و ترکیه بلکه با کشورهای ارمنستان و گرجستان نیز شریک می باشد ؛ لذا منطقه آزاد تجاری- صنعتی ماکو علاوه بر هم‌مرزی با ترکیه و نخجوان ، همجوار با ارمنستان و منطقه قفقاز بوده و گلوگاه کریدور زمینی شمال و جنوب (رقیب کانال سوئز در خشکی) و نقطه اتصال آسیا و اروپا می باشد. و با توجه به اهمیت مواصلاتی استراتژیکی قفقاز برای ایران، انجام عمده مبادلات و آمد و شدهای تجاری و سیاسی بین ایران و روسیه و اروپا از این محور می باشد. فاصله اندک منطقه آزاد ماکو از بنادر مرسین در دریای مدیترانه و ترابوزان در دریای سیاه، امتیاز چشمگیری در دسترسی به بازارهای اروپا از راه زمین ودریا است که در مقایسه با بنادر جنوبی کشور در خلیج فارس به دلیل مسافت و صرفه های اقتصادی ناشی از مقیاس جای، تردیدی باقی نمی گذارد که این منطقه اقتصادی ترین گلوگاه در رقابت با راه دریایی شرق وغرب در خشکی است.

آقای علیزاده به عنوان اولین مدیر عامل منطقه آزاد ماکو در شرایطی سکان هدایت آنرا در دست گرفت که هنوز زیر ساخت های لازم برای توسعه فراهم نبود و عمده تلاش ایشان و تیم وی استقرار سازمان بود . ولی تحول عظیم در این سازمان با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید بوجود آمد . جناب آقای سعادت استاندار سابق آذربایجان غربی ، مدت کوتاهی مدیر عامل شد که با انتقال ایشان به استانداری جناب آقای فروزان به عنوان سومین مدیرعامل ماکو معرفی و آغاز فعالیت نمودند .

نخستین تحول عظیم با روی کار آمدن مهندس فروزان افزایش درآمد سالانه سازمان بود بطوری که درآمد آن از حدود ۲۰ میلیارد تومان در سال ۹۲  ، در سال ۹۳ حدود ۵۰ میلیارد تومان، در سال ۹۴ حدود ۹۰ میلیارد تومان و در سال ۹۵ در حدود ۱۸۰ میلیارد تومان درآمد رسیده است و پیش بینی ها نشان از افزایش آن تا حدود ۳۰۰ میلیارد تومان برای سال جاری می باشد .

در زمینه احداث زیرساخت ها ، آماده شدن فرودگاه ماکو ، تعریض و دوبانده نمودن جاده های ارتباطی ، احداث

پایانه صادراتی، انبار، سایت شهرک های صنعتی ، سایت صنایع نیمه سنگین، محور های لجستیک ، پروژه های

توسعه راه ارتباطی ، احداث صنایع سبک محور لجستیک و … آمار خیره کننده ای را به خود دیده است .

در زمینه جلب سرمایه گذار خارجی ، منطقه آزاد ماکو آمار خوبی را داشته است ؛ بطوریکه به ترتیب مناطق آزاد

کیش، قشم، چابهار، انزلی، اروند، ارس و ماکو به ترتیب طی سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵ سرمایه‌گذاری خارجی

معادل ۱۶۷، ۲۶۷۷، ۶۵، ۵۳، ۱۸۳، ۷۳۳ و ۱۱۸۸ میلیون دلار داشته‌اند که ماکو رتبه دوم را داشته است .

در مجموع آمار های دیگر بیانگر اولویت توسعه اقتصادی در دیدگاه مدیران منطقه آزاد ماکو خصوصا مهندس فروزان می باشد  و جای خالی توسعه اجتماعی – سیاسی – فرهنگی ملموس می باشد .

با توجه به هرم نیاز های مازلو ، لزوم توجه جدی به مقوله های سطح بالا نیاز ، نیاز توجه جدی به مسایل فرهنگی و سیاسی و اجتماعی احساس می شود . جلب مشارکت احاد مردم منطقه و اعتماد سازی باید از اولویت های اساسی سازمان و مدیرعامل محترم آن باشد تا شاهد توسعه ای متوازن و پایدار باشیم .

تاریخ ماکو حکایت مردمانی است در شمال غربی ترین نقطه ایران که موقعیت مرزی و همجواری آن با سه کشور ، هرچند مواهبی را نسیب آن نموده است ، ولی ناامنی های ناشی از این موقعیت در روح و جان این مردمان نشسته است و در پی آینده ای روشن برای خود و فرزندانشان هستند که در این راستا منطقه آزاد را چون موهبتی می دانند که بیانگر اهداف و آمال آنان می باشد . امید است مسولان امر با حرکت در راستای این آمال و آرزوها نامی نیک از خود بجای گذارند که بدون شک ، اهالی این خطه مردمانی قدرشناس هستند .

یک نظر بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × سه =