متاسفانه امروزه بسیاری از کاوشگران غیر مجاز به دنبال کشف آثار باستانی به جا مانده از دوران گذشته هستند. این کاوشگران به دلیل عدم رعایت موارد احتیاطی موردنیاز جهت حفظ آثار باستانی و عدم آگاهی کافی در زمینه نگهداری از بقایای گذشتگان، در بسیاری از موارد بدون آنکه به دستاورد قابل توجهی دست پیدا کنند و خسارت های غیرقابل جبرانی را به میراث گذشتگان وارد می کنند.
کاوشگران غیرمجاز بلای جان گردشگری
امروز در جهانی زندگی میکنیم که بسیاری از گردشگران بینالمللی به واسطه تماشا و بازدید از امکان گردشگری و بناهای تاریخی به منطقه دیگر مسافرت می کنند. بنابراین کاوش در هر کدام از مناطق کهن و دارای سابقه باستان شناسی می تواند آسیب های غیر قابل جبرانی را به منطقه وارد کند.
باید توجه داشت که بسیاری از کاوشهای غیرمجاز بر اساس حدس و گمان و اطلاعات ناصحیح اتفاق می افتد که نتیجه آن بروز خطای انسانی در حفظ بناهای تاریخی و مناطق باستانی می باشد.
در چنین مواردی دخالت و ورود ارگانهای دولتی می تواند نقش موثری در کاهش میزان آسیب وارد شده از طرف کاوشگران غیرمجاز به بناهای تاریخی و منطقه های باستان شناسی ایران به همراه داشته باشد و همچنین در این امر دوستداران آثار و بناهای تاریخی نقش به سزای نیز در کمک به متولیان این امر را دارند.
از جمله مواردی که در در مورد منطقه آزاد ماکو نیز از اهمیت بالایی برخوردار می باشد سابقه طولانی مدت این منطقه در رفت و آمد سلسله های تاریخی و حضور آنها در منطقه می باشد. بنابراین جستجوی کاوشگران به منظور دستیابی به گنجینه های کهن می تواند مشکلات قابل توجهی را برای حفظ آثار تاریخی گذشتگان بر جای بگذارد.
خوشبختانه با توجه به اشراف اطلاعاتی کافی از طرف بسیاری از ارگانهای مختلف مانند سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان ماکو امکان بروز بسیاری از خطاهای انسانی در مسیر کاوش های غیر مجاز به کمترین میزان ممکن کاهش پیدا کرده است. اما باید توجه داشت که میزان توجه و پیشگیری از چنین مشکلاتی باید به حداکثر ممکن افزایش پیدا کرده و از بروز چنین مشکلاتی به شکل کاملاً گسترده جلوگیری کرد.
شناسایی سایت های باستان شناسی و حفظ آنها
هموار شناسائی سایت های باستان شناسی و مناطقی که از لحاظ تاریخی دارای درجه اهمیت بالایی می باشد می تواند از فعالیت کاوشگران غیرمجاز به منظور پیشگیری از خطاها و رفتار هایی که بلای جان گردشگری هستند به صورت کامل پیشگیری کند.
باید توجه داشت که شناخت مناطق و سایت های باستان شناسی و محدوده های دارای ارزش تاریخی بالا این امکان را فراهم می آورد که محافظت دقیقتری از منطقه صورت گرفته و امکان بروز چنین مشکلاتی به کمترین میزان ممکن کاهش پیدا کند.
نکته دیگری که در این زمینه حائز اهمیت است ارائه قوانین سختگیرانه و عدم مماشات با کاوشگران غیر مجاز می باشد. باید توجه داشت که هرگونه سهل انگاری در برخورد با چنین افرادی که آنها را به کاوش مجدد و ایجاد خسارت های پی در پی به محیط باستان شناسی ماکو ترغیب می کند.
