حسین عسگر زاده – خبرنگار – طرح مرزنشینی و چالشهای اجرای آن در مرزهای کشورمان
مقدمه
طرح مرزنشینی، چند سال پیش با پیشنهاد جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصویب شد. این طرح بر اساس ماده ۱۹ آییننامه مقررات صادرات و واردات، به مرزنشینان امکان میدهد با دریافت کارت مرزنشینی، سهمیههای مشخصی برای واردات و صادرات کالا داشته باشند. هدف اصلی، توانمندسازی اقتصادی مرزنشینان، کاهش قاچاق، و تقویت امنیت مرزی بود.
اهداف اجرای این طرح در کشور
– ایجاد عدالت اقتصادی برای ساکنان مناطق مرزی.
– کاهش قاچاق کالا با جایگزین کردن مسیرهای رسمی.
– تقویت امنیت ملی از طریق حضور فعال مرزنشینان در مبادلات قانونی.
– ایجاد فرصتهای شغلی پایدار برای دهکهای پایین مناطق مرزی.
اما مشکلات زیرساختی در اجرای این طرح :
با وجود تصویب طرح، زیرساختهای لازم در بسیاری از پایانههای مرزی فراهم نشده است. نبود امکانات گمرکی، ضعف سامانههای الکترونیکی، و کمبود نیروی انسانی آموزشدیده، اجرای کامل طرح را با چالش جدی روبهرو کرده است.
نمونه بارز: مرز بازرگان مرز بازرگان، مهمترین گذرگاه زمینی ایران به اروپا، فاقد زیرساخت مناسب برای اجرای طرح مرزنشینی است.
– تاکنون بیش از ۳۰ هزار نفر کارت مرزنشینی در محدوده و مناطق مرزی شهرستان ماکو دریافت کردهاند.
– روزانه بیش از ۵۰۰ نفر در قالب مرزنشینی از این مرز تردد میکنند.
– نبود امکانات رفاهی و مدیریتی باعث شده که حرمت و شان مرزنشینان در برابر منافع مالی ناچیز نادیده گرفته شود که این وضعیت به یک معضل اجتماعی و اقتصادی در منطقه تبدیل شده است.
مزایا و معایب طرح مرز نشینی :
مزایا:
– ایجاد درآمد پایدار برای مرزنشینان.
– کاهش قاچاق و افزایش کنترل دولت بر مبادلات مرزی.
– تقویت حضور قانونی مرزنشینان در اقتصاد کشور.
معایب:
– نبود زیرساخت کافی در پایانههای مرزی.
– ازدحام و بینظمی در تردد روزانه.
– کاهش شأن و منزلت مرزنشینان به دلیل نبود زیرساختهای لازم و ضروری
– تبدیل شدن طرح به منبع درآمد کوتاهمدت برای برخی افراد، بدون اثرگذاری پایدار بر توسعه منطقه.
نگاه آینده :
برای موفقیت طرح مرزنشینی، دولت باید:
– سرمایهگذاری جدی در زیرساختهای مرزی انجام دهد.
– سامانههای هوشمند گمرکی را در پایانهها افزایش و به روز کند.
– نظارت مستمر بر اجرای طرح داشته باشد تا شأن مرزنشینان حفظ شود.
– همکاری نزدیک با تعاونیهای مرزنشینان برای مدیریت بهتر سهمیهها و ترددها برقرار شود.
جمعبندی
طرح مرزنشینی، در ذات خود اقدامی مثبت و راهبردی برای توانمندسازی مرزنشینان و تقویت امنیت ملی است. اما نبود زیرساختهای لازم، بهویژه در مرز بازرگان، این طرح را از مسیر اصلی خود منحرف کرده و آن را به یک چالش اجتماعی و اقتصادی بدل ساخته است.
اگر دولت و مجلس بهطور جدی به توسعه زیرساختهای مرزی، مدیریت هوشمند سامانهها، و احترام به شأن مرزنشینان نپردازند، این طرح نه تنها به اهداف خود نخواهد رسید، بلکه میتواند به عاملی برای افزایش نارضایتی و بیاعتمادی در مناطق مرزی تبدیل شود.
منابع رسمی:
– سامانه جامع مرزنشینان
– سامانه مرزنشینان marz.taarco.ir –
آییننامه مقررات صادرات و واردات
– ماده ۱۹
– گزارش رسمی گمرک ایران درباره نوسازی و هوشمندسازی مرزها
