حمید قاسمی – روزنامه نگار – منطقه آزاد ماکو در شمال‌غرب ایران، به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، منابع طبیعی غنی و ظرفیت‌های اقتصادی متنوع، همواره به‌عنوان یکی از کانون‌های توسعه‌محور کشور مطرح بوده است. آینده این منطقه را می‌توان بر سه رکن اساسی بنا نهاد؛ گردشگری، کشاورزی و محیط‌زیست. این سه حوزه نه تنها مکمل یکدیگرند، بلکه در صورت برنامه‌ریزی صحیح می‌توانند الگویی از توسعه پایدار را برای سایر مناطق کشور ارائه دهند.

 گردشگری؛ موتور محرک اقتصاد منطقه

کوهستان‌های سرسبز، رودخانه ارس، دشت‌های وسیع و آب‌وهوای چهارفصل، ماکو را به مقصدی جذاب برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کرده است.همچنین داشتن آثار باستانی، معماری سنتی و فرهنگ غنی عشایری، ظرفیت‌های بی‌بدیلی برای توسعه گردشگری فرهنگی و تاریخی فراهم می‌آورد. توسعه هتل‌ها، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، مسیرهای دسترسی و خدمات حمل‌ونقل می‌تواند ماکو را به قطب گردشگری شمال‌غرب کشور بدل کند.همچنین نزدیکی به مرزهای ترکیه و جمهوری آذربایجان، فرصت‌های ویژه‌ای برای جذب گردشگران خارجی و رونق تجارت گردشگری ایجاد کرده است.

 کشاورزی؛ ستون فقرات توسعه اقتصادی

 وجود هزاران هکتار زمین زراعی و باغی، و اراضی حاصلخیز ماکو را به یکی از مناطق مستعد کشاورزی مدرن تبدیل کرده است. ایجاد باغات مدرن گردو، پسته و سیب توسط بخش خصوصی در وسعت چند هزار هکتار، نشان‌دهنده حرکت منطقه به سمت کشاورزی صنعتی و صادرات‌محور است. واحدهای دامداری و مرغداری صنعتی و صنایع وابسته علاوه بر تأمین نیاز داخلی، ظرفیت صادرات محصولات دامی را نیز فراهم کرده‌اند. رونق کشاورزی موجب تقویت صنایع تبدیلی، حمل‌ونقل، لجستیک و بازرگانی می‌شود و پیوند با سایر بخش‌ها زنجیره ارزش اقتصادی منطقه را کامل می‌کند.

 محیط‌زیست؛ ضامن پایداری توسعه

 استفاده بهینه از منابع آب و آب‌های مرزی به‌ویژه رود ارس، تکمیل پروژه‌های آبرسانی و توسعه سامانه‌های نوین آبیاری برای جلوگیری از بحران کم‌آبی ضروری است. همچنین حفاظت از تنوع زیستی از جمله دشت‌ها و کوهستان‌های ماکو زیستگاه گونه‌های ارزشمند گیاهی و جانوری هستند که حفاظت از آنها باید در اولویت قرار گیرد. در راستای توسعه پایدار نیز هرگونه توسعه گردشگری و کشاورزی باید با رعایت اصول محیط‌ زیستی همراه باشد تا منابع طبیعی منطقه برای نسل‌های آینده حفظ شود.همچنین به مسئله آلودگی و مدیریت پسماند نیز با افزایش فعالیت‌های صنعتی و گردشگری، مدیریت پسماند و کنترل آلودگی‌های زیست‌محیطی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند، باید دقت و توجه لازم شود.

راهبردهای آینده

ایجاد هم‌افزایی بین سه رکن؛ گردشگری، کشاورزی و محیط‌زیست باید در قالب یک برنامه جامع توسعه پایدار به‌صورت هماهنگ پیش بروند.همچنین به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها؛ از جمله تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام آبی، توسعه جاده‌ها و ایجاد مراکز خدماتی برای گردشگران و کشاورزان در اولویت قرار گیرد. در راستای حمایت از بخش خصوصی برای تشویق سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی برای ورود به حوزه‌های کشاورزی مدرن و گردشگری پایدار توجه و برنامه ریزی ویژه شود. برای آموزش و فرهنگ‌سازی بیشتر به لحاظ ارتقای آگاهی عمومی درباره اهمیت محیط‌زیست و نقش آن در توسعه اقتصادی در اولویت قرار گیرد. همچنین دیپلماسی مرزی نیز برای استفاده از موقعیت جغرافیایی ماکو جهت گسترش همکاری‌های اقتصادی و گردشگری با کشورهای همسایه توجه ویژه شود.

ماکو با اتکا به سه رکن اصلی گردشگری، کشاورزی و محیط‌زیست می‌تواند به الگویی از توسعه پایدار در ایران تبدیل شود. این منطقه نه تنها ظرفیت‌های اقتصادی و طبیعی بی‌نظیری دارد، بلکه با مدیریت صحیح و نگاه آینده‌نگر، قادر است جایگاه خود را در سطح ملی و بین‌المللی ارتقا دهد. آینده ماکو در گروی تصمیمات امروز است؛ تصمیماتی که باید بر پایه عقلانیت، هم‌افزایی و حفاظت از منابع طبیعی اتخاذ شوند.