گرهگشایی از گلوگاه استراتژیک شمالغرب؛
ظرفیت پذیرش مرز بازرگان ۳۰ درصد افزایش یافت
در پی بروز ازدحام سنگین ناوگان ترانزیتی و توقفهای چندروزه کامیونها در پایانه مرزی بازرگان، توافق فوری میان مقامات مرزی ایران و ترکیه منجر به افزایش ۳۰ درصدی ظرفیت پذیرش در این گذرگاه حیاتی شد؛ اقدامی که بهگفته مسئولان، روند تردد در این شریان اصلی تجارت با اروپا را به وضعیت پایدار بازگردانده است.
به گزارش خبرماکو، مرز بازرگان که بهعنوان پیشانی تجارت بینالمللی ایران با ترکیه و دروازه ورود به بازارهای اروپایی شناخته میشود، در روزهای اخیر شاهد صفهای طولانی و توقفهای فرسایشی کامیونهای ترانزیتی بود. این بحران که منجر به اخلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینههای حملونقل شده بود، برگزاری نشست اضطراری میان مسئولان مرزی دو کشور را ناگزیر کرد.
مدیریتِ بحران با توافق دوجانبه
بر اساس اعلام شهلا تاجفر، فرماندار ماکو، خروجیِ اصلی این نشست، موافقت طرف ترکیهای با افزایش ۳۰ درصدی ظرفیت پذیرش روزانه ناوگان بود. این تصمیم عملیاتی که بلافاصله اجرایی شد، توانست بار ترافیکی انباشتهشده را تخلیه کرده و از توقفهای طولانیمدت در محدوده مرزی بکاهد. هماهنگی برای تسریع در کنترلهای گمرکی و بازرسیهای اسنادی نیز از دیگر محورهای این توافق بوده که به گفته ناظران، تأثیر مستقیمی بر روانسازی جریان کالا داشته است.
ریشهیابی بحران؛ چرا صفهای طولانی ایجاد شد؟
تحلیل کارشناسان اقتصادی نشان میدهد که عوامل متعددی در شکلگیری این گلوگاه ترافیکی نقش داشتهاند. ورود ناگهانی و همزمان حجم بالایی از ناوگان ترانزیتی، محدودیتهای زیرساختی در گمرک مقابل (گوربولاغ ترکیه) و همچنین نوسانات در فرآیندهای اداری، از جمله دلایل اصلی این انسداد بوده است. با توجه به جایگاه استراتژیک بازرگان، هرگونه اختلال در این نقطه میتواند پیامدهای زنجیرهای بر تجارت خارجی کشور داشته باشد.
ضرورت گذار از راهکارهای کوتاهمدت به زیرساختهای پایدار
با وجود بهبود نسبی وضعیت، کارشناسان حوزه حملونقل تأکید دارند که این اقداماتِ ضربتی، تنها مُسکنی برای بحرانهای مقطعی است و برای تضمین امنیت پایدار جریان ترانزیت، باید «درمانهای ساختاری» جایگزین شود. در همین راستا، محورهای پیشنهادی برای جلوگیری از تکرار این بحران تاکیدشده است؛ که به مواردی همچون هوشمندسازی نوبتدهی: جایگزینی صفهای فیزیکی با سامانههای نوبتدهی هوشمند برای مدیریت ورود ناوگان؛ توسعه لجستیکی: گسترش فضای پارکینگها و پایانههای مرزی جهت کاهش فشار بر محدوده صفر مرزی، دیجیتالیسازی اسناد: حذف فرآیندهای کاغذی و پیادهسازی کامل سیستم تبادل الکترونیکی دادهها بین دو کشور و کمیته مشترک پیشبینی ترافیک: ایجاد سازوکاری دائم برای پایش لحظهای حجم تردد و تنظیم ظرفیت پذیرش بر اساس پیشبینیهای تقاضا می توان اشاره کرد.
این گزارش میافزاید، اگرچه افزایش ظرفیت ۳۰ درصدی توانسته نفس تازهای به پیکره ترانزیت در شمالغرب کشور ببخشد، اما تداوم این وضعیت نیازمند سرمایهگذاریهای زیرساختی کلان و اراده سیاسی برای پیوند عمیقتر لجستیکی میان ایران و ترکیه است تا بازرگان بتواند نقش خود را بهعنوان یک هاب منطقهای بدون تنش ایفا کند.
